De mondhygienist start de werkzaamheden met het stellen van de diagnose en indicatie tot behandeling op basis van zijn deskundigheid. Uitgangspunt van de behandeling is preventie en het de patient leren van een gedragsverandering ten aanzien van de eigen mondzorg. Mocht de patient onverhoopt toch klachten krijgen, dan zal curatieve zorg toegepast dienen te worden.

Afhankelijk van zijn eigen bekwaamheid en deskundigheid zal de mondhygienist in dat geval of zelf curatieve handelingen verrichten � zo nodig in opdracht van een tandarts � �f de patient overdragen aan een andere beroepsoefenaar. Ook in deze situatie speelt preventie een rol van betekenis: de mondhygienist zal de patient duidelijk maken waarom een probleem is ontstaan en hoe herhaling kan worden voorkomen.

Bij curatieve mondhygienische zorg gaat het om het reinigen van het gebit van de patient, om de weefsels die het gebit ondersteunen te genezen of om de patient in een situatie te brengen die niet bedreigend is voor de mondgezondheid en/of de algemene gezondheidstoestand van de patient. Voorbeelden zijn het aanbrengen van sealants, verwijderen van tandsteen, tandplak of aanslag op het gebit, het gladmaken van worteloppervlakten en het polijsten van onder andere vullingen met behulp van geeigende apparatuur en instrumenten uit de mondhygienisten praktijk. Indien nodog vindt de behandeling plaats na toedienen van lokale anesthesie. Ook kunnen tandvleesziekten bestijdende middelen uitwendig op de weefsels worden aangebracht. Sinds 2006 omvat de deskundigheid van de mondhygienist eveneens het prepareren en restaureren van primaire caries.